Deze Connect&Learn verkent hoe het veld van Early Childhood Education (ECE) zich wereldwijd heeft ontwikkeld en aangepast aan ingrijpende maatschappelijke en politieke veranderingen.

In het eerste deel nemen Jan Peeters en Sarah Klaus ons mee in het ontstaan en de nalatenschap van het Step by Step-programma, dat dertig jaar geleden werd gelanceerd door de Open Society Foundations, kort na de val van de Berlijnse Muur en het uiteenvallen van de Sovjetunie. In deze periode van ingrijpende transitie introduceerde Step by Step democratische en inclusieve benaderingen van het jonge kind in meer dan 30 landen. De sprekers laten zien hoe het programma, door vertrouwen op te bouwen tussen leerkrachten en ouders, aan de basis stond van verregaande hervormingen. Ze delen ook welke lessen dit oplevert voor het versterken van kleuter- en voorschoolse systemen die gericht zijn op gelijkheid en democratie.

Hasina Banu Ebrahim sluit de sessie af met inzichten uit Zuid-Afrika, waar de sector van Early Childhood Development (ECD) de afgelopen decennia grote veranderingen heeft doorgemaakt. Ze blikt terug op twintig jaar beleidsontwikkeling, bespreekt actuele uitdagingen, waaronder de recente overheveling van ECD naar het Department of Basic Education (DBE), en belicht de rol van VVOB’s Funda Udlale Nathi-programma in het aanpakken van structurele knelpunten en het professionaliseren van de sector.

Samen bieden deze bijdragen een actueel en inspirerend perspectief op vroegkinderlijke educatie in transitie, over continenten en contexten heen.

A group of children sitting around a teacher in the classroom

Educating Children for Democracy: The Role of Early Childhood Education in Social and Political Transitions

Dertig jaar geleden, na de val van de Berlijnse Muur en het uiteenvallen van de Sovjetunie, lanceerden de Open Society Foundations wat zou uitgroeien tot een van de grootste programma’s voor Early Childhood ooit gefinancierd door een stichting: het Step by Step-programma. Dit vernieuwingsprogramma voor het onderwijs, inmiddels ingevoerd in meer dan 30 landen, zette in op de kracht van het jonge kind om een betere toekomst te bouwen voor kinderen én samenlevingen.

Step by Step bracht democratische waarden in onderwijssystemen die jarenlang in het teken stonden van communistische ideologieën. Het stelde diversiteit en de stem van het kind centraal, verving leerkrachtgericht onderwijs door kindgerichte aanpakken, betrok ouders actief bij het peuter- en kleuteronderwijs en gaf leerkrachten de vrijheid om af te wijken van rigide overheidsplannen. Ook stond het aan de wieg van de International Step by Step Association, een regionaal (Europa/Eurazië) netwerk dat zich inzet voor inclusie en gelijke kansen in de vroege kinderjaren, en dat vandaag de dag nog steeds actief is.

Jan en Sarah nemen je mee terug naar het optimisme van de jaren ’90, toen politieke omwentelingen in Europa en Eurazië overheden, ouders en onderwijsprofessionals inspireerden om het roer radicaal om te gooien in Early Education. Ze vertellen hoe Step by Step een klimaat van vertrouwen wist te scheppen, waarin leerkrachten en ouders bereid waren hun kijk op jonge kinderen te veranderen, en delen hun inzichten over hoe structurele hervorming in het onderwijs echt mogelijk is. 

Ze sluiten af met een krachtige boodschap over de rol van onderwijsprogramma’s voor jonge kinderen bij het beschermen en versterken van de democratie, in tijden van toenemende polarisatie en onzekerheid.

De presentatie is gebaseerd op het boek Early Childhood Education in Social and Political Transitions, dat ze samen met Tatjana Vonta (Slovenië) schreven. Het boek bundelt inzichten uit interviews en groepsgesprekken met internationale experts en betrokkenen bij het Step by Step-programma, verzameld over een periode van twee jaar.

Download de publicatie

Sarah Klaus, EdD

Georgetown University and OneSky

Sarah’s loopbaan omvat de academische wereld, filantropie en het maatschappelijk middenveld, met een focus op sociale inclusie en gelijkheid binnen de internationale Early Childhood. Ze adviseert wereldwijde initiatieven op het gebied van opvoeding, kinderopvang en Early Education, en is momenteel Senior Global Program Advisor bij OneSky. Eerder was ze directeur van het Early Childhood Program van de Open Society Foundations, waar ze zich inzette voor de opbouw en versterking van essentiële nationale, regionale en mondiale netwerken. Ze was tevens zeven jaar lang de oprichtend directeur van de International Step by Step Association. Sarah is als adjunct-assistent-professor verbonden aan Georgetown University. Ze woont in Londen en behaalde een EdD in Early Childhood Education aan University College London en een MA in ontwikkelingspsychologie aan Columbia University.

Connecteer met Sarah
Portrait of a woman with Brown hair
Portrait of a man with glasses

Dr. Jan Peeters

UGent

Jan Peeters was directeur van ‘Innovations in the Early Years’, een onderzoeks- en innovatiecentrum aan de Universiteit Gent (1986–2018), en doctoreerde in het onderwerp Professionalism in ECEC. Hij was promotor van verschillende onderzoeksprojecten voor de Europese Commissie (2009–2018) en werkte als consultant voor UNICEF in zeven Oost-Europese landen (2013–2022). Daarnaast werkte hij samen met VVOB aan projecten in Zuid-Afrika en Vietnam (2019–2021). Van 2020 tot 2023 was hij voorzitter van een werkgroep van de VLOR over ‘De Toekomst van de Kleuterklas in Vlaanderen’. Samen met Sarah Klaus en Tatjana Vonta publiceerde hij het boek Early Childhood Education in Social and Political Transitions over 30 jaar Step by Step.

Vind Jan op ResearchGate

Transforming Early Childhood Development in South Africa: Policy, practice, and possibility

Professor Hasina Banu Ebrahim uit Zuid-Afrika sluit de sessie af met haar diepgaande inzichten in de ontwikkeling van Early Childhood Development (ECD) in Zuid-Afrika. Haar bijdrage biedt een rijk en genuanceerd perspectief dat mooi aansluit bij het bredere thema van Early Childhood Education in verandering.

In haar presentatie zal professor Ebrahim:

  • Terugblikken op de ontwikkeling van ECD in Zuid-Afrika in de afgelopen 20 jaar, waarbij ze stilstaat bij belangrijke beleidsveranderingen, implementatie-uitdagingen en de toenemende erkenning van het belang van Early Childhood als fundament voor levenslang leren en ontwikkeling.

  • Inzoomen op de huidige kansen en knelpunten, met bijzondere aandacht voor de recente overheveling van ECD naar het Department of Basic Education (DBE). Ze bespreekt wat deze beleidswijziging betekent voor de overheid, professionals in het veld en gezinnen, en hoe dit het ECD-landschap hervormt.

  • De rol belichten van VVOB’s Funda Udlale Nathi (FUN)-programma, met een focus op het werk van het SAIDE-consortium. Ze laat zien hoe dit initiatief bijdraagt aan het aanpakken van structurele uitdagingen, de professionalisering van de sector bevordert, en opvoeders ondersteunt in hun dagelijkse praktijk met jonge kinderen.

Prof. Hasina Banu Ebrahim

University of South Africa

Hasina Banu Ebrahim is gewoon hoogleraar en UNESCO-co-chair in Early Childhood Education, Care en Development aan de University of South Africa. Ze is een NRF C1-gewaardeerde onderzoeker met een sterke focus op beleid, praktijk en professionalisering binnen de sector van Ealry Childhood. Voor haar onderzoek ontving ze zowel institutionele als nationale onderscheidingen. Ze heeft 16 jaar ervaring in het pre-junior primair onderwijs en 22 jaar in de opleiding van leraren voor jonge kinderen (geboorte tot 9 jaar). Ze heeft tal van publicaties op haar naam staan en gaf zowel nationaal als internationaal keynotelezingen.

Hasina is lid van het Zuid-Afrikaanse ECD Human Resource Task Team en fungeert als ECD Knowledge Convener binnen de Continentale Onderwijsstrategie (2016–2025) van de Afrikaanse Unie. Ze heeft verschillende projecten geleid rond de professionalisering van de vroegkinderlijke beroepsgroep. Haar huidige werk richt zich op het duurzaam maken van de ECD-arbeidskrachten en het ontwikkelen van systemen gericht op gelijkheid en sociale rechtvaardigheid.

Connecteer met Hasina
Portrait of a woman with a head covering

Registreer!